Manşet 14.5.2019 08:45:50 3734 defa okundu

Bahtiyar Aşireti

Zazalar, Anadolu Alevileri ve Dersim Tarihi üzerine araştırmalar yapan ve bu konularda iddialı bilgi ve belgeler sunan, Araştırmacı Yazar Ali Kaya’nın; ilginç ve özgün, yeni bir kitabını daha okudum.

Kategori Yayınları’ndan çıkan bu kitabın adı: Bahtiyar Aşiret Tarihi.

 

Tarih yazımında üzerinde durulması gereken bir başka husus; tarih kitaplarının daha çok egemenlerin, hükmedenlerin, firavunların, kralların, reislerin, derebeylerin, sultanların, ağaların, şah ve padişahların resmi tarihi olarak ortaya çıkmaktadır. Bu basit anlatım tarzına göre; yönetenler özne, yönetilenler nesne, hatta figürandır. Hep avcıların tarihi yazılır. Kimse avları pek dikkate almaz.

 

Başka bir deyişle, ezenler, sömürenler, erki elinde bulunduranların başarılı yanları anlatılır. Alt sınıfların gözüyle olaylara asla bakılmaz. Dirlik, düzenlik, istikrar, refah, adalet, barış, özgürlük ve başarı; iktidarda olanların kendi bakış açılarına göre değerlendirilir, yazılır…

 

Bu durum, çağımızda da farklı değildir. Dünyadaki küreselleşme politikalarıyla birlikte, ABD ve AB ülkelerinden gelen ve o kaynaklardan beslenen bir akımla birlikte; ülke ve toplum adına yapılan global, genel ve nesnel tarih anlayışı yenine yerel tarihçilik, kentlerin terimi ve özellikle de toplum içindeki etnik azınlıkların tarihini araştırmak moda oldu.

 

Bu tür yerel/etnik araştırmaların, şöyle bir sakıncası da bulunmaktadır. Etnik ve azınlık gruplar, hızlı ve bilinçsiz bir kimlik arayışı içine sürüklenerek, ayrıcalıklı ve bölücü özellikleri öne çıkar ve de toplumsal barış, istikrar ve kardeşçe birlikte yaşama kültürü geleneği bozulabilir.

 

Adı geçen kitabın önsözünü yazan Prof. Dr. Halil Çivi’nin de vurguladığı gibi: Emperyalistlerin böl, parçala ve yönet projeleri; uzun erimli sömürü sistemlerini sürdürmeleri için, gizli ve açık amaçları istikrarsızlık ve bölünmüşlük yaratmak, farklı özellikteki toplumların ve azınlık kültürlerin birer ortak zengin miras olduğu yerine; bölücü, ayrılıkçı, hatta savaş ve terörü besleyen unsur olarak kışkırtıldığı da bir gerçektir…

Tarih yazmak zor ve sorumluluğu fazla olan yüktür…

 

Bu bağlamda; araştırmacılar ve tarih yazanların bu ince ayrıma da dikkat etmeleri gerekmektedir. Tarihçiler ve araştırmacılar, eğer bu ince dataya dikkat etmezlerse; tarihi diyalektik bir vurgu olan; “Halkların kendi kaderlerini tayin hakkı…” gibi söylemin içeriğini görmezlikten gelip, bölücü ve ayrılıkçı bir oyuna da hizmet edebilirler…

 

Değerli araştırmacı yazar Ali Kaya da bu bilinçle, pek çok tarihi gerçekleri cesaretle yazmaktadır.

Dünyanın 99 haline tanıklık eden, Anadolu coğrafyasını arşınlayan ve hayatı belgeleyen biri olarak; Ali Kaya’nın son kitabı olan “Bahtiyar Aşiret Tarihi’ni, özenle ve dikkatlice okudum ve bu yargımı pekiştirdim. Kendisini candan kutluyorum. Kitap hakkında daha fazla bilgi vermek niyetinde değilim. Meraklılar mutlaka okumalıdır.

 

Bahtiyar sözcüğü, bilindiği gibi; talihli ve şanslı olan kimse anlamındadır.

Lorlu Bahtiyar Aşireti, bu günkü İran coğrafyasında bulunan Horasan, Hazar Gölü güneyindeki Deyleman ve Gılan bölgesinden, batıya ve güneye doğru göç eden bir halktır. Türkler ile Lorlar, bu bölgeye Şamat ve Suriye’den göç etmiş olanlar arasında evlilikler yapmış ve karşılıklı olarak birbirlerinin kültüründen etkilenmişlerdir. Ancak “Lor”ların, Nuh Tufanı sonrasından bu yana var olan halk olduğu iddia edilmektedir. Bir efsaneye göre; Bahtiyariler, Persli Zarah Dönemi’nde, haksızlığa başkaldırdıkları için, başları vurularak öldürülen kişilerin soyundan gelip, bu bölgeye göç eden halk olduğu da iddialar arasındadır. Firdevs’nin “Şahname” adlı eserinde de, Bahtiyari Aşireti’nden söz edilmektedir. Yaklaşık nüfusu bir milyona yakın olan Bahtiyar İli, İran’ın büyük kentlerindendir.

 

Toprakları Çaharmakol, Fraks, Lorestan ve Horestan arasında yer almaktadır. Bahtiyar; Farsça iki sözcükten oluşmaktadır: Baht ve yar. Sonraki ‘ya’ eki, aidatlık bildiren bir tamlamadır. Sonuna ‘elif’ ve ‘nun’ eklenerek, ‘Bahtiyariyan’ olarak okunur. Bahtiyari Aşireti’nin konuştuğu Lorca ile Kürtçe arasında, kesinlikle bir kök bağı bulunmamaktadır. Ama bazı sözcüklerden hareketle, akrabalıkları olduğu da iddia edilmektedir. Lorca üzerinde, Farsça’nın etkisi fazladır. Lorca Edebiyatı, Farsça’ya yakındır.

 

Bahtiyar Lorcası’nda kullanılan çokça Türkçe ve Azerice sözcük bulunmaktadır: Barut, cer, çevek, gayem, geser, guş, geleg, tuşmal, küren…vb. Ayrıca Lorca konuşan Bahtiyariler, Türk isimlerinin sonuna ‘lo’ takısı da getirmekteler: Şatranlo, İnanlo gibi. Bahtiyariler; Anadolu coğrafyasında Tunceli’nin Hozat, Mazgirt, Ovacık ilçe ve köyleri yanı sıra; Erzincan, Sivas, Elazığ, Bingöl ve Mardin’in Derik ilçesine bağlı pek çok köyde yaşamaktalar.

 

Bahtiyari Edebiyatı’nın amacı; her şeyden önce Bahtiyari Kültürünü ve yiğitlik, cesaret, sadelik, estetik, zerafet, kutsal değerlere bağlılık ve Şii Kültürü’nün temel ilkelerini aktarmaktır. Bahtiyari şiiri ile İran şiiri arasında benzerlikler çoktur. Dobeyti (iki kıtalık şiir), Ghazal (gazel, aşk üzerine yazılan lirik şiir), Ghassideh (kaside, küçük lirik deyiş), Tarjiband (nakaratlı bentlerden oluşan şiir), She’reno (serbest dizeli yeni şiir) gibi değişik nazım türü Bahtiyari Şiiri ile İran/ Fars şiiri arasında ve özelliklerinde çok benzerlikler ve etkileşimler bulunmaktadır.

 

Prof. Dr. Egon ven Eickstedd’in; “İlk Çağlarda Türkler, Kürtler, İranlılar” adlı eserinde, Bahtiyari Aşireti hakkında şöyle demektedir: “Lorlar, Orta Zagroslar’ın ve Kermanşah yolunun 50 km güney doğusundan, Disful yakınlarına kadar olan coğrafyada yaşarlar. Bahtiyarlar veya Büyük Lorlar ise, daha güneyde Türkçe konuşan Gaşgayiler ile kaynaşmıştır…”

 

Aslen Tunceli’nin Hozat İlçesi’ne bağlı Dalören Köyü’nde doğan ve soy ağacının Bahtiyari Aşireti’nden geldiğini belgeleyen, araştırmacı yazar Ali Kaya’nın kaleme aldığı “Bahtiyar Aşiret Tarihi”adlı kitabın son bölümünde ise; Suriye, İran ve Doğu Anadolu coğrafyasında yaşayan; Türkçe, Zazaca, Farsça ve Lorca konuşan Bahtiyari Kültürü’nün yaşam tarzını anlatan ve konuşan, insan manzaralı fotoğraflar bulunmaktadır.

Bu özgün belgesel araştırma kitabını, meraklı okurlara öneririm. “Bahtiyar Aşiret Tarihi” kitabı; internet satış noktalarında ve seçkin kitapçılarda…

 

 

Bahtiyar Aşiret Tarihi, Ali Kaya, Kategori Yayınları, 160 sayfa, 1. Basım: Haziran 2017, ISBN:978-605-82782-9-5

Yorumlar

Ad-Soyad
E-Mail
Yorum
Tüm Yorumlar
Tüm Yorumlar


SİZİ TANITALIM

Bilgilerinizi girerek, Dersimli Esnaf ağına dahil olabilirsiniz!

Aşağıdaki bağlantıya tıklayarak, ilgili sayfaya ulaşabilirsiniz.

BURAYA TIKLAYINIZ

DERSİMLİ ESNAFLARIMIZ

Burçlar

Günlük falınızı Okuyun

Astroloji.org 'un desteğiyle

HAVA DURUMU

ZİYARETÇİ İSTATİSTİKLERİ

 Bugün : 5631
 Dün : 16130
 Toplam : 30707569
 Ip No : 35.175.200.4