Güler YILDIZ 3.6.2012 00:00:00

5 No''lu Türkiye

tunceliemek@yahoo.com

Aralık 2011'den beri, gitmeyi planladığım ancak bir türlü gidemediğim bir tiyatro oyunu vardı, geçen hafta izlemek kısmet oldu. Neden bu kadar ertelediğimi izledikten sonra daha iyi anladım; hayat yeteri kadar sarsıyordu hepimizi ve bu oyunla taçlandırmış olacaktık, kâbusun bedenimizde bıraktığı ağrıyı…

 
Tiyatro eleştirmenlerince 2011'in en iyi beş oyunu arasında yer alan "Disko 5 No'lu”dan söz ediyorum. Mirza Metin'in yazdığı, Berfin Zenderlioğlu'nun yönettiği ve Mirza Metin'in oyuncu olarak sahnede yer aldığı oyun, Diyarbakır Cezaevi, Esat Oktay Yıldıran, köpeği Joe ve tutuklular arasında işkence, işkencenin dozu ve çeşitliliğini anlatıyor. Zaten bu cezaevine ve orada yaşananlara, anılardan, belgesel filminden, siyasi bahisten aşinayız. Bildiğim kadarıyla ilk kez tiyatroya uygulanıyor hem de etkileyici biçimde. Oyun Kürtçe'ydi ve Türkçe üst yazıyla verildi, "anlaşılmayan dil” bahanesi ortadan kalksın diye…
 
Diyarbakır Cezaevi'nde insan onuruna yakışmayacak ağırlıkta ve vahşette işkencelerden söz eder, o dönemi orada yaşayanlar. Dinlerken nefessiz kaldığım zamanlar çok oldu. Hep "ölüm orada bir tür özgürlük olmalıydı” diye düşünmüşümdür bu anlarda. Ama öyle değil! Yavaş yavaş, ağır ağır ölüme kurgulanmış saatlerin tik takları arasında mahkûmlara tecavüz de dâhil her türlü eziyet yapılmış.
Cinsel organına ip bağlayıp tüm arkadaşlarının arasında dolaştırılan biri, bir sineği öldürdüğü için bütün sinekleri yakalama emri ve yakalanan sineklerin ödül niyetine yemeklerine konulup, yenmesi işkencesi… Okuduğum ve izlediklerimden mahkûmların tüm bu aşağılık işkenceleri yaşarken en yoğun hissettikleri duygu hem ölüm hem de utanç! Ölme isteği belki en çok utanç duygusunun yarattığı eziklikten kurtulmak istediler. Eğer kısmet olur da bir gün özgür kaldıklarında, sorana yaşadıklarını nasıl anlatmaları gerektiğini bilemediler…  5 No'lu cezaevine dair bilme ve anlama hala tamamlanabilmiş değil aslında.
 
Destar Tiyatro, beni ve tüm izleyicileri soluksuz bırakan bir oyun hazırlamış. Sahnede tek kişi var ama bir örümceğin, sineğin, köpeğin; bir gardiyanın, bir mahkûmun ve vahşetin her türlüsünü tahayyülünde geliştiren ve mahkûmları denek olarak gören bir komutanın bedeninde ve diliyle... Hepsi tek kişi… Tek kişilik oyunlar risk taşır genelde. Bir saatten sonra sıkar izleyiciyi ve bağını koparır sahneyle. Mirza Metin güçlü bir oyuncu olduğunu bu oyunda daha fazla anlatıyor izleyiciye. Oyunun izleyicide bıraktığı etki, hakikatin insan vicdanına attığı tokat kadar etkiliydi. 1980 Diyarbakır Cezaevi'nde tam da bunlar yaşanmıştı ve aynen bu şekilde olmuştu işte…
 
İnsan aklının sınırlarını zorlayan vahşetin teatral hali bizi bu kadar sarsarken, o zaman dilimini yaşamış olanların yaşam gücüne ve sabrına bir kez daha saygı duymamızı sağladı oyun.
 
Mirza Metin ve Berfin Zenderlioğlu, bu oyunu hazırlarken ciddi bir kaynak taramasına girmiş; o günleri yaşayanların anılarından, Çayan Demirel'in "5 No'lu” adlı belgeselinden de yararlanmışlar.
 
O cezaevinden, o ölüm tezgâhından geçen on binlerce insanı anlamak ve hissetmek için dar bir mekanda dev bir karşılaşma yaşadık o akşam… Bir örümcek aç ve üzerimize doğru yürüdü… Sinekle yaptığı kirli pazarlığı gördük. Bana çok sinek getir, seni affedeyim, dedi. Sinek çaresizlikten tüm arkadaşlarını örümceğe sattı ve kendisi de yem olmaktan kurtulamadı. Bu da bu ülkenin 1990'larına denk geliyor işte…
 
Tiyatro sahnesinde kocaman bir örümcek ağı var… İşte Türkiye! Kültürel, inançsal ve ırksal çeşitliliğin gerili olduğu bir tuzak! Turancı zihniyetin boyut değiştirerek sürdüğü bir tuhaf ülkede gerili olan örümcek ağları ve aç örümceklerin sinekle pazarlığı bitmiyor, bitemiyor nedense…                                      

Güler YILDIZ yazarına ait diğer yazılar

18.2.2014 00:00:00
2.4.2013 00:00:00
27.3.2013 00:00:00
19.3.2013 00:00:00
8.3.2013 00:00:00
19.1.2013 00:00:00


SİZİ TANITALIM

Bilgilerinizi girerek, Dersimli Esnaf ağına dahil olabilirsiniz!

Aşağıdaki bağlantıya tıklayarak, ilgili sayfaya ulaşabilirsiniz.

BURAYA TIKLAYINIZ

DERSİMLİ ESNAFLARIMIZ

Burçlar

Günlük falınızı Okuyun

Astroloji.org 'un desteğiyle

HAVA DURUMU

ZİYARETÇİ İSTATİSTİKLERİ

 Bugün : 10
 Dün : 11949
 Toplam : 25528354
 Ip No : 54.198.205.153